Bestuiving van aardbeien: zo zorgen bijen en hommels voor mooi gevormde vruchten

Een aardbei is botanisch gezien niet één vrucht. Het rode vruchtvlees is een opgezwollen bloembodem, en de kleine pitjes aan de buitenkant, de nootjes, zijn de echte vruchten. Elk nootje komt uit een eigen stamper, en elk nootje moet bestoven worden. Bevruchte nootjes laten het vruchtvlees eromheen groeien. Waar nootjes onbevrucht blijven, blijft het vruchtvlees klein.

Daarom zie je bestuiving zo direct terug in de vorm van een aardbei. Een goed bestoven bloem geeft een volle, gelijkmatige vrucht. Een bloem die maar een deel van het stuifmeel kreeg, geeft een kleine of scheve vrucht, of een harde punt vol pitjes.

Heeft een aardbei bijen nodig?

De meeste moderne aardbeirassen kunnen zichzelf tot op zekere hoogte bestuiven. Wind en de beweging van de plant verplaatsen wat stuifmeel. Onder glas en in tunnels is er alleen weinig wind, en zelfbestuiving laat vaak een deel van de nootjes onbevrucht. Bezoek van insecten verspreidt stuifmeel over de hele bloem en tussen bloemen. Telers en onderzoekers zien in het algemeen dat goede bestuiving door insecten zwaardere, beter gevormde vruchten geeft en meer klasse 1-aardbeien.

Welke bestuivers worden gebruikt

• Honingbijen worden veel gebruikt in aardbeientunnels. Een volk heeft veel haalsters en bestrijkt een groot gebied, maar honingbijen houden van warmte en goed licht, en ze kunnen de tunnel uit vliegen naar aantrekkelijkere bloemen buiten.
• Hommels blijven vliegen bij lagere temperaturen en bij minder licht. Daardoor zijn ze nuttig vroeg en laat in het seizoen en in kassen. Je koopt ze als kant-en-klare volken bij een commerciële kweker.
• Solitaire bijen, zoals metselbijen, en in sommige gevallen gekweekte vliegen worden ook ingezet, vaak naast honingbijen of hommels.

Lees meer in bijen voor bestuiving en bijen of hommels in de kas?

Signalen van slechte bestuiving bij aardbeien

• Misvormde vruchten, met een ingedeukte of smalle kant, of een niet uitgegroeide punt.
• Kleine vruchten in een hele afdeling, terwijl de planten er gezond uitzien.
• Ongelijke resultaten tussen tunnels, of tussen de kopse kanten en het midden van een tunnel.

Slechte bestuiving is niet de enige oorzaak. Vorst- of hitteschade aan de bloemen, plagen zoals wantsen, voeding en ras kunnen ook misvormde vruchten geven. Als je weet of de bestuivers echt actief waren toen de bloei op zijn hoogtepunt was, kun je bestuiving als oorzaak aanwijzen of uitsluiten.

De bestuiving van aardbeien op peil houden

• Zet de volken op tijd uit, net voordat de eerste bloemen opengaan, zodat ze zich hebben georiënteerd als de bloei begint.
• Verdeel de kasten zodat elk deel van de tunnel of kas goed bereikbaar is. Zie hoeveel kasten per hectare, en waar plaats je ze.
• Let op het klimaat. Hitte bij de kast, koude ochtenden en lange periodes met gesloten schermen of afdekking verminderen het vliegen.
• Overleg over gewasbescherming met je leverancier voordat je spuit, en sluit of verplaats de kasten als dat nodig is.
• Let op concurrentie. Honingbijen vliegen graag naar koolzaad of fruitbomen in de buurt als jouw gewas minder aantrekkelijk is.

Een stille kast kan een oud volk betekenen, of slechte omstandigheden. In waarom hommels niet vliegen in de kas lees je de gebruikelijke oorzaken.

Meten in plaats van gissen

De vorm van de vrucht vertelt je hoe de bestuiving ging, maar pas weken later. HiveWatcher laat het zien terwijl het gebeurt. De HiveNode bij elke kast meet de vliegactiviteit en de omstandigheden bij de vliegopening, en de BeeNode in het gewas telt het bloembezoek. In het portaal zie je per tunnel of afdeling waar het bezoek achterblijft, zodat je kunt ingrijpen terwijl de bloemen nog open zijn.

Lees meer over bestuiving van aardbeien en zachtfruit, of vraag naar onze pilots.

Lees meer over bestuiving monitoren met HiveWatcher.