Hoeveel hommelkasten per hectare, en waar plaats je ze

Het is een van de meest gestelde vragen over bestuiving in de kas: hoeveel kasten heb ik per hectare nodig? Het eerlijke antwoord is dat er geen vast getal is. Het hangt af van het gewas, het seizoen, het type kast en de omstandigheden in je kas. Je leverancier geeft een advies voor jouw situatie, en dat is het juiste startpunt.

Wat wel helpt, is begrijpen welke factoren achter dat advies zitten. Dan kun je beoordelen of het werkt.

Wat bepaalt hoeveel kasten je nodig hebt

• Gewas. Elk gewas heeft een ander aantal bezoeken nodig. Tomaten zijn bijvoorbeeld afhankelijk van trilbestuiving door hommels, terwijl andere gewassen honingbijen of een mix gebruiken.
• Aantal bloemen. Hoe meer open bloemen, hoe meer werk voor de bijen of hommels. Het aantal bloemen verandert door het seizoen heen.
• Seizoen en licht. In donkere periodes vliegen ze meestal minder, en in warme periodes kan de activiteit in de warmste uren dalen.
• Type en leeftijd van het volk. Kasten verschillen in grootte en sterkte, en volken worden zwakker naarmate ze ouder worden. Gespreid vervangen zorgt voor een mix van jongere en oudere volken.
• Indeling van de kas. De breedte van de paden, de lengte van de rijen, schermen en de vorm van de kas bepalen hoe ver de bijen of hommels vliegen.
• Te veel is ook een probleem. Te veel bezoek kan bloemen beschadigen. Meer kasten is niet automatisch beter.

Plaatsing van bijen- of hommelvolken in de kas

De plaatsing is vaak net zo belangrijk als het aantal. Een paar algemene punten:

• Verdeel ze. Kasten die op één plek bij elkaar staan, laten verre delen van de kas vaak met minder bezoek zitten. Verdeel ze gelijkmatig over de oppervlakte.
• Vermijd warmte. Houd kasten uit de directe zon en weg van verwarmingsbuizen of lampen die ze opwarmen. Veel telers gebruiken een schaduwkap of een standaard.
• Zet ze stabiel en droog. Vermijd plekken met druppelende condens of staand water.
• Let op de vliegopening. Een vrije vliegroute voor de vliegopening helpt. Zet kasten niet waar de bijen of hommels recht tegen een wand, scherm of obstakel aan vliegen.
• Denk aan het werk en de gewasbescherming. Kasten mogen niet in de weg staan van buisrailkarren of spuiten, en moeten makkelijk te sluiten of te verplaatsen zijn als een behandeling dat vraagt.
• Volg het advies van je leverancier over hoogte en richting voor jouw type kast.

Controleren of het werkt

Als de kasten staan, wordt de vraag: krijgen alle delen van de kas genoeg bezoek? Telers controleren dat door in tomaten naar bijtsporen te kijken of door bloemen te bekijken, op meerdere plekken. Dat werkt, maar het is een steekproef, en verschillen tussen afdelingen mis je makkelijk. Een hoek bij de gevel, een afdeling onder andere schermen of een rij bij een deur kan achterblijven zonder dat iemand het merkt, tot de vruchtzetting het laat zien.

Hoe meten helpt

HiveWatcher laat de bestuiving zien per bedrijf, locatie, kas en afdeling, op de kaart en in een boomstructuur. De HiveNode bij de kast laat zien hoe actief elke kast is, en BeeNodes in het gewas laten zien waar bloemen echt bezocht worden. Blijft een afdeling achter, dan zie je dat en kun je daar een kast verplaatsen of bijzetten, in plaats van overal kasten bij te zetten.

BeeSensing draait op dit moment pilots met telers. Neem contact op als je mee wilt doen.

Lees meer over bestuiving in tomaten.

Lees ook: bijen voor bestuiving.

Lees meer over bijenkasten monitoren met HiveWatcher.