Bestuiving van blauwe bes en framboos in tunnel en kas

Blauwe bessen en frambozen staan steeds vaker in tunnels en kassen. Bedekking verbetert de kwaliteit en verlengt het seizoen. Maar het houdt ook wilde bestuivers buiten. De bestuiving hangt dan af van de volken die je zelf inzet.

De bloem van de blauwe bes

Een bloem van de blauwe bes is klokvormig en hangt naar beneden. De helmknoppen zitten binnen in de klok, rond de stijl. Ze geven stuifmeel af via kleine openingen aan de punt. Het stuifmeel valt er niet zomaar uit. Het moet losgeschud worden.

Daar komen hommels in beeld. Een hommel houdt de bloem vast en laat zijn vliegspieren trillen, zonder met zijn vleugels te slaan. Dat heet trilbestuiving of sonicatie. Door de trilling valt het stuifmeel uit de helmknoppen op de hommel. Een deel komt op de stempel van deze of de volgende bloem.

Honingbijen kunnen niet trillen op deze manier. Ze bezoeken de bloemen van de blauwe bes wel en kunnen ze ook bestuiven, maar maken per bezoek meestal minder stuifmeel los. Soms halen honingbijen ook nectar via spleetjes aan de voet van de bloem, die eerder door andere insecten zijn gemaakt. Ze raken de helmknoppen dan niet aan. Daarom zetten veel telers hommels in bij blauwe bes, of combineren ze hommels met honingbijen.

Waarom bestuiving bij blauwe bes telt

Goede bestuiving geeft meer bessen per struik en in het algemeen grotere bessen. De grootte van de bes hangt samen met het aantal zaden dat zich ontwikkelt. Veel rassen zetten ook beter vrucht met stuifmeel van een ander ras. Vraag je plantenleverancier of kruisbestuiving voor jouw rassen belangrijk is en hoe je ze het best in de tunnel verdeelt.

De bloem van de framboos

Een frambozenbloem heeft veel losse stampers op een centrale bloembodem. Elke stamper kan uitgroeien tot één klein steenvruchtje. Samen vormen die vruchtjes de framboos. Elke stamper heeft zijn eigen stuifmeel nodig.

Is de bestuiving onvolledig, dan ontwikkelen sommige vruchtjes zich niet. Het resultaat is kruimelige vrucht die uit elkaar valt bij het plukken, of misvormde vruchten. Die zijn moeilijk te verkopen, ook als de planten gezond zijn.

Frambozenbloemen geven nectar en zijn aantrekkelijk voor honingbijen en hommels. De uitdaging is om tijdens de hele bloei genoeg bezoek aan elke bloem te krijgen.

Waar je op let onder bedekking

• Licht en folie. Sommige folies en schermen veranderen het licht dat bijen gebruiken om zich te oriënteren. Let op de vliegactiviteit na een wissel van bedekking.
• Hitte in de tunnel. Tunnels warmen snel op. Hommels vliegen minder bij hitte. Zet kasten dus in de schaduw en lucht op tijd.
• Concurrerende bloemen. Bloeiend onkruid of andere gewassen in de buurt kunnen bijen weglokken van je gewas, vooral honingbijen.
• Verdeling van de kasten. In lange tunnels kan de bestuiving ongelijk zijn. Verdeel de kasten zo dat elke afdeling bezoek krijgt.
• Bloeiperiode. Zorg dat de volken er staan bij het begin van de bloei. Vervang ze op tijd als de activiteit terugloopt.

Bloembezoek tellen

Bij blauwe bes controleer je bestuiving moeilijk met het oog, en bij framboos zie je het resultaat pas bij de oogst. De BeeNode-camera in het gewas telt het bloembezoek. Zo zie je per afdeling of de bloemen genoeg bezoek krijgen, terwijl ze nog open zijn.

Lees meer over bestuiving van aardbeien en hoeveel kasten per hectare je nodig hebt, of bekijk onze pagina over zacht fruit.

Foto: Σ64, Wikimedia Commons, CC BY 3.0

Lees meer over bestuiving in de kas monitoren met HiveWatcher.