Bestuiving in de winter: korte dagen, belichting en kou

Belichte tomaat en andere wintergewassen produceren de donkere maanden door. Voor de bestuiving brengt de winter eigen omstandigheden mee: korte dagen, kunstlicht, kou buiten en grote verschillen tussen dag en nacht. Hommels kunnen daarin prima werken, maar ze vragen wel wat aandacht.

Korte dagen en belichting

In de winter komt veel van het licht in de kas van lampen. Met korte natuurlijke dagen is de vliegactiviteit geconcentreerd in minder uren, en het belichtingsschema bepaalt grotendeels wanneer er bestoven kan worden.

Flikkering. Bijen zien snelle veranderingen in licht beter dan mensen. Licht dat flikkert op een snelheid die jij niet merkt, kan voor bijen wel zichtbaar zijn. Vraag je lichtleverancier naar flikkering als de bijen onrustig lijken onder de lampen.

Hoe SON-T- en ledlicht bijen en hommels beïnvloeden, lees je in ons artikel over ledbelichting en hommels.

Koud buiten, warm binnen

De kas is verwarmd, maar de kast kan toch op een koude plek staan. Bij de gevels, vlak bij de vloer of bij open ramen kan het veel kouder zijn dan gemiddeld in de kas, vooral 's nachts.

• Plek van de kast. Zet kasten uit de buurt van koude gevels en tocht, en niet direct op een koude vloer. Een standaard helpt.
• Verwarming bij de kast. Een kast vlak naast een buisrail kan aan één kant te warm worden. Zoek een plek met een gelijkmatige temperatuur.
• Condens. Koude nachten en vochtige lucht kunnen condens geven in en rond de kast. Goede luchtbeweging rond de kast helpt.

Hommels bij lage temperaturen

Hommels kunnen hun vliegspieren opwarmen door te rillen. Daardoor vliegen ze bij lagere temperaturen dan honingbijen. Dat is een van de redenen dat hommels de gangbare keuze zijn in wintergewassen onder glas. Toch groeit een volk dat veel energie kwijt is aan warm blijven, langzamer.

Honingbijen passen minder goed bij wintergewassen onder glas. Ze vliegen minder bij weinig licht en koele omstandigheden. En in een kas vliegen ze vaak naar het licht bij het glas.

Stuifmeel in de winter

Weinig licht en lage temperaturen kunnen ook het stuifmeel raken. In de winter maken tomatenbloemen soms minder of slechter stuifmeel, vooral als de plant stress heeft door weinig licht. Goed bezoek is dan nog belangrijker om het meeste uit het aanwezige stuifmeel te halen.

Belichtingsschema en activiteit

In de winter wisselt de vliegactiviteit sterk van dag tot dag. In het HiveWatcher-portaal zie je de activiteit per kast naast licht en klimaat bij de vliegopening. Zo zie je hoe je belichtingsschema en koude nachten de hommels beïnvloeden.

Lees meer over hoe je tomatenbestuiving controleert en hitte en luchtvochtigheid in de kas, of bekijk onze pagina over tomaten.

Lees meer over hommelkasten monitoren met HiveWatcher.